វចនា.
វចនានុក្រមខ្មែរវចនានុក្រម

ញាតិ

ន. [ញាត]

អ្នកដែលរួមខ្សែលោហិតនឹងគ្នាខាងមាតាឬបិតា; ដែលហៅថា ញាតិ ៧សន្តាន ឬ ញាតិ ៧ជួរ នោះ តាមន័យក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនា លោកឱ្យរាប់ថ្នាក់ខាងលើ ៣ជាន់ គឺថ្នាក់មាតាបិតា ១, ថ្នាក់ជីដូនជីតា ១, ថ្នាក់យាយទួតតាទួត ១; ថ្នាក់ខាងក្រោមខ្លួន ៣ជាន់ទៀត គឺថ្នាក់កូន ១, ថ្នាក់ចៅ ១, ថ្នាក់ចៅទួត ១រួមជា ៦ថ្នាក់, ជា ៧ថ្នាក់នឹងខ្លួនយើង; មនុស្សទាំងប៉ុណ្ណេះហៅថា ញាតិ ៧សន្តាន។ តាមន័យក្នុងច្បាប់ក្រមរដ្ឋប្បវេណីខ្មែរឱ្យរាប់ដូច្នេះថា អ្នកដែលកើតចេញមកពីគោត្រតែមួយ ហៅថា ញាតិ; មាន ២ពួក គឺ ញាតិជួរខ្សែផ្ទាល់ មួយពួក, សាខាញាតិ មួយពួក; ញាតិជួរខ្សែផ្ទាល់នោះ គឺអ្នកដែលកើតតគ្នាពី ១ទៅ ១តាមលំដាប់ គឺឪពុក, កូន, ចៅ, ចៅទួត។ល។ រហូតដល់ជាន់ទី ៧, ញាតិជួរនេះតាមតែថ្នាក់ណានឹងថ្នាក់ណាក៏ដោយ ច្បាប់ហាមមិនឱ្យយកគ្នាជាប្ដីប្រពន្ធឡើយ; ឯសាខាញាតិនោះ គឺអ្នកដែលកើតចេញពីគោត្រជាមួយគ្នាដែរ តែបែកទៅជាមែកដទៃ ដូចយ៉ាងបងប្អូនបង្កើត, មាមីងនិងក្មួយ, បងប្អូនជីដូនមួយ ជីទួតមួយចុះរៀងទៅ; ញាតិទាំងពីរខាងនេះ ច្បាប់ឱ្យយកគ្នាជាប្ដីប្រពន្ធបាន ពីត្រឹមថ្នាក់ទី ៤គឺពីត្រឹមបងប្អូនជីដូនមួយចុះរៀងទៅ។

ស្វែងយល់ពីពាក្យ

និយមន័យ

២៣ ន័យ
១

អ្នកដែលរួមខ្សែលោហិតនឹងគ្នាខាងមាតាឬបិតា; ដែលហៅថា ញាតិ ៧សន្តាន ឬ ញាតិ ៧ជួរ នោះ តាមន័យក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនា លោកឱ្យរាប់ថ្នាក់ខាងលើ ៣ជាន់ គឺថ្នាក់មាតាបិតា ១, ថ្នាក់ជីដូនជីតា ១, ថ្នាក់យាយទួតតាទួត ១; ថ្នាក់ខាងក្រោមខ្លួន ៣ជាន់ទៀត គឺថ្នាក់កូន ១, ថ្នាក់ចៅ ១, ថ្នាក់ចៅទួត ១រួមជា ៦ថ្នាក់, ជា ៧ថ្នាក់នឹងខ្លួនយើង; មនុស្សទាំងប៉ុណ្ណេះហៅថា ញាតិ ៧សន្តាន។ តាមន័យក្នុងច្បាប់ក្រមរដ្ឋប្បវេណីខ្មែរឱ្យរាប់ដូច្នេះថា អ្នកដែលកើតចេញមកពីគោត្រតែមួយ ហៅថា ញាតិ; មាន ២ពួក គឺ ញាតិជួរខ្សែផ្ទាល់ មួយពួក, សាខាញាតិ មួយពួក; ញាតិជួរខ្សែផ្ទាល់នោះ គឺអ្នកដែលកើតតគ្នាពី ១ទៅ ១តាមលំដាប់ គឺឪពុក, កូន, ចៅ, ចៅទួត។ល។ រហូតដល់ជាន់ទី ៧, ញាតិជួរនេះតាមតែថ្នាក់ណានឹងថ្នាក់ណាក៏ដោយ ច្បាប់ហាមមិនឱ្យយកគ្នាជាប្ដីប្រពន្ធឡើយ; ឯសាខាញាតិនោះ គឺអ្នកដែលកើតចេញពីគោត្រជាមួយគ្នាដែរ តែបែកទៅជាមែកដទៃ ដូចយ៉ាងបងប្អូនបង្កើត, មាមីងនិងក្មួយ, បងប្អូនជីដូនមួយ ជីទួតមួយចុះរៀងទៅ; ញាតិទាំងពីរខាងនេះ ច្បាប់ឱ្យយកគ្នាជាប្ដីប្រពន្ធបាន ពីត្រឹមថ្នាក់ទី ៤គឺពីត្រឹមបងប្អូនជីដូនមួយចុះរៀងទៅ។

ឧទាហរណ៍

“”

២

កិច្ចការ, មុខការរបស់ញាតិ។

ឧទាហរណ៍

“”

៣

ការរវល់របស់ញាតិ។

ឧទាហរណ៍

“”

៤

សេចក្ដីគោរពចំពោះញាតិ គឺសេចក្ដីយកចិត្តទុកដាក់ គួរសម, ឱនលំទោន, កោតខ្លាចញាតិតាមជាន់ តាមថ្នាក់។

ឧទាហរណ៍

“”

៥

(ម.ព. ញាតិពន្ធ)។

ឧទាហរណ៍

“”

៦

(ម.ព. ញាតិពន្ធ)។

ឧទាហរណ៍

“”

៧

ទ្រព្យសម្បាច់របស់ញាតិ; អ្នកដែលត្រូវទទួលទ្រព្យសម្បាច់របស់ញាតិ; កូនប្រុសស្រីរបស់ញាតិ។

ឧទាហរណ៍

“”

៨

ធម៌របស់ញាតិ; សេចក្ដីសង្គ្រោះដល់ញាតិ :

ឧទាហរណ៍

“អ្នកដែលបានធ្វើបុណ្យឧទ្ទិសផល ជូនដល់បុព្វបុរសទាំងឡាយឈ្មោះថាបានបំពេញញាតិធម៌ដ៏សមគួរហើយ។”

៩

កូនស្រីរបស់ញាតិ។

ឧទាហរណ៍

“”

១០

កូនប្រុសរបស់ញាតិ។

ឧទាហរណ៍

“”

១១

(ម.ព. ញាតិបុត្ត)។

ឧទាហរណ៍

“”

១២

ប្រេតដែលជាញាតិ; ញាតិដែលចែកឋាន ទៅកាន់បរលោកហើយ :

ឧទាហរណ៍

“ឧទ្ទិសចំណែកបុណ្យជូនទៅញាតិប្រេត។”

១៣

ពលីការដែលគេធ្វើដល់ញាតិ, ការសង្គ្រោះញាតិ។

ឧទាហរណ៍

“”

១៤

ការបែកបាក់នៃញាតិ, ដំណើរបែកខ្ញែកចាកញាតិ។

ឧទាហរណ៍

“”

១៥

តំណនៃញាតិ, ពួកញាតិ (ប្រើជា ញាតិវង្សា, ញាតិពង្ស, ញាតិពង្សា ក៏មាន)។

ឧទាហរណ៍

“”

១៦

តំណនៃញាតិដែលជាប់តវង្សត្រកូលគ្នាជាលំដាប់លំដោយមក។

ឧទាហរណ៍

“”

១៧

សេចក្ដីទាស់ទែងនៃញាតិ, ជម្លោះនៃពួកញាតិ។

ឧទាហរណ៍

“”

១៨

ការទំនុកបម្រុងដល់ញាតិ, ការជួយដោះទុក្ខធុរៈញាតិ។

ឧទាហរណ៍

“”

១៩

(ម.ព. ញាតិសង្គហៈ)។

ឧទាហរណ៍

“”

២០

តំណឬវង្សនៃញាតិ,ញាតិវង្ស, តំណវង្សញាតិ; ត្រកូលដែលជាប់ជាញាតិ។

ឧទាហរណ៍

“”

២១

(ម.ព. ញាតិភេទ)។

ឧទាហរណ៍

“”

២២

សេចក្ដីព្រមព្រៀងរបស់ញាតិ។

ឧទាហរណ៍

“”

២៣

ញាតិដែលជាប់ខ្សែលោហិតជាមួយគ្នា ...។

ឧទាហរណ៍

“”

ចំណាំការប្រើប្រាស់

(ម.ព. ពលី, ពលីការ ផង)។

ទម្រង់ និងការបង្កើតពាក្យ

ទម្រង់ពាក្យ

បន្តរៀនទៀត

ពាក្យដែលអ្នកអាចចូលចិត្ត

មើលទាំងអស់