វចនា.
វចនានុក្រមខ្មែរវចនានុក្រម

មូល

កិរិយាសព្ទ· verb [មូល]

Learner aid: verb · [មូល]សំឡេងអានប្រហាក់ប្រហែល។ អត្ថន័យជាភាសាខ្មែរ។

រួបរួមគ្នា, ជុំគ្នា, មិនបែកខ្ញែកគ្នា :

ចូលដើម្បីសមកាលកម្ម
រាយការណ៍កំហុស
ស្វែងយល់ពីពាក្យ

និយមន័យ

២៩ ន័យ
១

រួបរួមគ្នា, ជុំគ្នា, មិនបែកខ្ញែកគ្នា :

ឧទាហរណ៍

“មូលកូនចៅ, មូលគ្នា។”

២

ដែលរួបរួមគ្នា, ដែលមិនបែកខ្ញែកគ្នា :

ឧទាហរណ៍

“នៅមូលគ្នា, ឈរមូលគ្នា, អង្គុយមូលគ្នា។”

៣

ដែលមានគំនិតរួមចូលគ្នាតែផ្លូវមួយ។

៤

ដែលមានចិត្តស្លុងក្នុងអារម្មណ៍តែមួយ។

៥

មូលគំនិតគ្នា :

ឧទាហរណ៍

“អ្នកស្រុកបានមូលមតិជាឯកច្ឆន្ទ។”

៦

មូលមិត្រសំឡាញ់, មូលបងប្អូនញាតិមិត្រ; មូលប្ដីប្រពន្ធ។

៧

មូលលង់ស៊ប់មិនងាកបែរ :

ឧទាហរណ៍

“ចិត្តមូលស្លុង, អារម្មណ៍មូលស្លុង។”

៨

អារម្មណ៍មូលតែមួយមិនទាស។

៩

ដែលមានមណ្ឌលជុំវិញឥតជ្រុង ឥតផត ឥតប៉ោង :

ឧទាហរណ៍

“តុមូល, ប្រអប់មូល។”

១០

(ព.ប្រ.) ល្ងង់សុទ្ធសាធ, ល្ងង់ទាំងស្រុង ឥតមានចំណេះអ្វីក្នុងខ្លួន (ព.ទ្រ.) :

ឧទាហរណ៍

“មនុស្សដំឡូងមូល។”

១១

មូលរលីងស្អាតធេង។

១២

ឈ្មោះនេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ ពួកច្បូក ប៉ុន្តែមានមុខតែមួយសណ្ឋានមូលស្រួចមានងៀង ត្រង់គល់ផ្លែមានប្រហោងរាក់ (ដែលហៅថា ភ្លុក ក៏បាន) សម្រាប់ស៊កដងមានខ្សែប្រចីមាំចងភ្ជាប់ពីគល់ផ្លែមកគល់ដង ងាយនឹងទាញដងឱ្យរបូតចេញបាន (ឱ្យដងនិងផ្លែនៅជាប់គ្នាដោយខ្សែប្រចីនោះ)។

១៣

ឫស; គល់, ឫសគល់; មើម, ដើមកំណើត, ដើមចម, ដើមទង, ទីតាំង; ទីជិត; ទ្រព្យដើម; តម្លៃ ...។

១៤

ឫសកុសល (ព.ពុ.) :

ឧទាហរណ៍

“សេចក្ដីមិនជំពាក់ចិត្ត, មិនប្រទូស្ត, មិនវង្វេងស្មារតី ជាកុសលមូល។”

១៥

(ម.ព. មហាកច្ចាយនៈ)។

១៦

កម្មដ្ឋានដើម (ព.ពុ.) :

ឧទាហរណ៍

“ការភាវនានឹករំពឹងឆ្ពោះទៅរកពុទ្ធគុណជាមូលកម្មដ្ឋាន។”

១៧

ហេតុដើម ដំណើរជាដើមហេតុ ឬហេតុជាឫសគល់។

១៨

ក្លិនដែលកើតអំពីឫសឬមើម, ក្លិនឫសឬមើម (ដូចយ៉ាងឫសស្គា, មើមប្រោះជាដើម)។

១៩

សេចក្ដីប្រាថ្នាដើម, ការតាំងផ្ដើមសេចក្ដីប្រាថ្នា :

ឧទាហរណ៍

“មានមូលប្រណិធានមកពីមុន។”

២០

(ម.ព. មូលប្រណិធាន)។

២១

មើមនិងផ្លែ, មើមនិងផ្លែឈើទាំងឡាយ។

២២

មើមនិងផ្លែតូចផ្លែធំ :

ឧទាហរណ៍

“ចូលព្រៃរកមូលផលាផល។”

២៣

ភាគដើម, ចំណែកដើម។

២៤

ភាសាដើម, ភាសាដែលជាឫសគល់ឬជាដើមកំណើតនៃភាសានីមួយ ដូចយ៉ាងភាសាបាលី, សំស្ក្រឹតជាដើម។

២៥

ផ្លូវដើម, លំអានដើម ឬគន្លងដើម។

២៦

សព្ទដើម សព្ទដែលជាដើមកំណើត (កំណើតពាក្យ) ដូចជា ករ (កៈរ៉ៈ ឬក័រ) "ធ្វើ" ជា មូលសព្ទ របស់ពាក្យ កម្ម ឬ ការ "អំពើ", ការណ៍ "ហេតុ, ដំណើរ", កិច្ច "រវល់, ការ" ...; ទា "ឱ្យ" ជា មូលសព្ទ របស់ពាក្យ ទាន"អំណោយ", ទាយក, ទាយិកា "អ្នកឱ្យ" ...។

២៧

ប្រមូលសេចក្ដីឱ្យរួមនៅតែមួយ។

២៨

(ដូចគ្នានឹង មូលដ្ឋាន ដែរ)។

២៩

ឫសគល់ឬទីតាំងនៃអកុសល មាន ៣យ៉ាងគឺ លោភៈ, ទោសៈ, មោហៈ ឫសអកុសល :

ឧទាហរណ៍

“សេចក្ដីជំពាក់ចិត្ត, សេចក្ដីប្រទូស្ត, សេចក្ដីវង្វេងស្មារតី ជាអកុសលមូល (ព.ពុ.)។ល។”

ចំណាំការប្រើប្រាស់

(ឫសគល់ឬទីតាំងនៃអកុសល មាន ៣ យ៉ាងគឺ លោភៈ, ទោសៈ, មោហៈ)។

ទម្រង់ និងការបង្កើតពាក្យ

ទម្រង់ពាក្យ

បន្តរៀនទៀត

ពាក្យដែលអ្នកអាចចូលចិត្ត

មើលទាំងអស់